Akkad İmparatorluğu veya Akad İmparatorluğu
MÖ 2334 ile MÖ 2150 yılları arasında hüküm sürmüş, başkenti Agede (Akkad) olan, Sargon tarafından kurulmuş devlet.
Akkadlar, köken olarak Sami’ydi. Sümerler’in Mezopotamya’ya geldikleri sırada bölgede bir takım Sami kökenli kavimler vardır. Ancak, Akkad Devletini kuran Samiler, MÖ 2500 civarında, bölgenin orta kesimlerine geldiler. Akkad Devleti adını Sargon’un başkent olarak kurduğu Agede (Akkad) şehrinden almaktadır.
Tarihçesi
Akkadlar ile ilgili bilgiler, Susa, Gasur, Mari ve Tell Brak kazılarında bulunmuştur. Akkad Devletini kuran ve imparatorluk haline getiren kişi Sargon’dur. Sargon hakkında Akkad dönemi belgelerinde ve bu belgelerin daha sonraki dönemlerdeki kopyalarında bilgiler bulunmaktadır. Ayrıca Sargon ve torunu Naram Sin’e ait zafer abideleri, Manishistu Obeliski ve Şartamhari gibi Akkad dönemine ait belgeler bulunmaktadır. Şartamhani metinlerinde, Sargon ve torunu Naram-Sin’in seferlerine yer verilmektedir.
Sargon Dönemi
Sargon (MÖ 2334 – MÖ 2279) , Mezopotamya’da siyasi birliği sağlayarak kendisine Şar Kişşati (Kiş Kralı) unvanı verilmişti. Sargon, hükümdarlığı döneminde Elamlılarla vassalık antlaşması yaparak, doğudan gelecek saldırıları güvence altına almıştı. Doğudaki bu güvenliği sağladıktan sonra, batıya bir sefer yapıp, Amanos ve Toroslar’a kadar olan bölgeyi ele geçirdi. Fırat kenarındaki Tuttul kenti ile birlikte, Mari, Ebla ve Dür-Katlimmu kentlerini hakimiyeti altına aldı. -83- Şartamhari metinlerinde Sargon’un Puruşhanda’ya bir sefer yaptığı görülür. Sargon’un kurmuş olduğu; Dünyanın bilinen ilk imparatorluğunun sınırları, doğuda Karun Irmağından, batıda Akdeniz’e, güneyde Basra Körfezi’nden, kuzeyde Anadolu’ya kadar uzanmaktaydı. Sargon’un Rimus ve Manishistu adlı iki oğlu vardı. Sargon’un yerine önce Rimus (MÖ 2278 – 2270) sonra da Manishistu (MÖ 2269 – 2255) geçmiştir.
Naram Sin Dönemi
Naram Sin (MÖ 2254 – 2218) dedesi Sargon’un bıraktığı imparatorluğun sınırlarını koruyup genişletti. Güneyde Sümerler’e, doğuda Elamlılar’a ve kuzeyde Anadolu’ya seferler yapmıştır. Bunlardan kendisine ait Şartamhari metinlerinde, Anadolu’da 17 krallıktan oluşan bir orduya karşı savaştığını, bunlar arasında Puruşhanda, Karşaura, Kaniş gibi krallıklar olduğunu, bu ordunun başında Hatti Kralı Pampa’nın yer aldığından söz etmektedir. Naram Sin’den sonra yerine oğlu Şar-Kali-Şarri (MÖ 2217 – 2193) geçmiştir. Şar-Kali-Şarri döneminde, ona karşı Anadolu, Elam ve Güney Mezopotamya’da ayaklanmalar olmuş ve dağ kavimleri bölgeye saldırılar yapmıştır.
Yıkılış
Şar-Kali-Şarri’nin ölümünden sonra dört kişi birden kendilerini kral ilan ettiler. Onlardan kimin tahtın varisi olduğu bilinmemektedir. Babil bölgesine yaklaşık yüz yıl hakim olan Gutiler’in kral listesi, Akkad kralları listesine karışmıştır. Bu iç çekişme döneminde, Dudu (MÖ 2189 – 2168) ve Şu-Turul’un (MÖ 2168 – 2154) krallıkları görülmektedir [6]. Dudu bir süre Gutilerle mücadele etmiş ancak yenilmekten kurtulamamıştır. Önce Orta Babil’de küçük bir toprak parçası olarak devam eden Akkadlar, MÖ 2154 yılında Gutiler tarafından ortadan kaldırılmıştır.
Akkad Kralları listesi
Kral Adı | Hüküm Süresi (Milattan Önce) |
---|---|
Sargon | 2334 – 2279 |
Rimus | 2278 – 2270 |
Manishistu | 2269 – 2255 |
Naram Sin | 2254 – 2218 |
Şar-Kali-Şarri | 2217 – 2193 |
Kralsız Dönem | 2192 – 2190 |
Dudu | 2189 – 2168 |
Şu-Turul | 2168 – 2154 |
Kültür ve Din
Akkadlar egemen güç haline gelene kadar Sümer kent kültürünü özümsemişler ve kendi katkılarıyla birlikte bu kültürün sonraki toplumlara aktarılmasında önemli rol oynamışlardır. Kültürel süreklilik bağlamında, çivi yazısını benimseyerek kendi dillerine adapte ettiler. Ayrıca Sümer dinini de benimsemişlerdir. Akkadlar resmi devlet işlemleri ve din ayinlerinde Sümerceyi kullanmayı sürdürerek, geleneksel kültür oluşturmuş kurumlarla birlikte varlığını korumuştur. Okuma – yazmanın öğretildiği dini okullar bunların başında gelir. Yaklaşık olarak 1500 yıl sonra bile Yeni Asur kralı Asurbanipal kütüphanesinde Sümer dini ve edebi metinlerini kopyalama çalışmalarını sürdürebilmiştir.
Akkad İmparatorluğu | ||||
— Krallık — | ||||
|
||||
Akkad İmparatorluğu sınırları kahverengi ile gösterilmiştir. Sarı oklar askeri ilerleme yönlerini belirtir. |
||||
Başkent | Agede (Akkad) | |||
Dil(ler) | Akatça | |||
Din | Sümer Dinleri | |||
Yönetim | Monarşi | |||
– MÖ 2334 – 2279 | Sargon (ilk kral) | |||
– MÖ 2254 – 2218 | Naram Sin | |||
– MÖ 2168 – 2154 | Şu-Turul (son kral) | |||
Yüzölçümü | ||||
– MÖ 2334 | 800000 km2 | |||
Günümüzdeki durumu |
Kaynak: Vikipedia
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.